وزيتون ميوه ونان خورش است وروغن لطيف دارد ومنافع عظيم « 1 » ؛ وبعضي گفته‌اند : اسم دو كوهند « 2 » . وَطُورِ سِينِينَ يعنى : كوهى كه حضرت موسى عليه السّلام در آن كوه مناجاة كرد با حق تعالى ، وَهذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ « وبحقّ اين شهري كه هر كه در آن داخل مىشود أيمن است » يعنى مكهء معظمه ، لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ « بتحقيق كه آفريديم آدمي را در نيكوترين اندامى به حسب صورت ومعنى » ، ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ « پس بازگردانيديم أو را بسوى پست‌ترين دركات جهنم » ، إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ « مگر آنها كه ايمان آورده‌اند واعمال شايسته كرده‌اند » ، فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ « پس مر ايشان را است مزدى كه هرگز منقطع نمىگردد » ، فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ « پس چه چيز تكذيب مىكند تو را به جزا دادن بعد از اين دلايل واضحه در امر دين » ، أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَ « 3 » « آيا نيست خدا حكم‌كننده‌ترين يا حكيم‌ترين حكم كنندگان ؟ » . ودر تأويل اين سوره أحاديث غريبه وارد شده است چنانچه علي بن إبراهيم روايت نموده كه : تين ، حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است ؛ وزيتون ، حضرت أمير عليه السّلام ؛ وطور سينين ، حسن وحسين عليهما السّلام هستند ؛ وبلد امين ، أئمة ؛ ومراد به انسان در اين سوره ، أبو بكر است كه به أسفل دركات جهنم مىرود ؛ و الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ مصداقش حضرت أمير عليه السّلام است ؛ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ يعنى : خدا منت نمىگذارد بر ايشان در ثوابها كه به ايشان عطا مىكند ؛ پس خدا به پيغمبرش خطاب كرد كه : پس چه چيز تو را تكذيب مىكند به دين ، يعنى به جناب أمير عليه السّلام وامامت أو « 4 » . وابن ماهيار به سند بسيار روايت كرده است كه : تين وزيتون ، حسنين عليهما السّلام ؛ وطور سينين ، علي عليه السّلام ؛ وبلد امين ، سيّد المرسلين صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است زيرا كه هر كه أطاعت أو كند ، از

--> ( 1 ) . تفسير بيضاوى 4 / 431 . ( 2 ) . تفسير بغوى 4 / 504 ؛ تفسير بيضاوى 4 / 431 ؛ تفسير كشاف 4 / 773 . ( 3 ) . سورهء تين : 1 - 8 . ( 4 ) . تفسير قمى 2 / 429 - 430 .